Tradycja kiszenia w Polsce to nieodzowny element naszej kultury kulinarnej. Jest to sposób tak głęboko zakorzeniony w tradycji, że wielu z nas nie wyobraża sobie wizyty na wsi, u rodziny bez skosztowania własnoręcznie zrobionych ogórków kiszonych. Metody kiszenia przekazywały nasze praprababki naszym prababkom a one naszym babciom a one naszym matkom. Teraz nasze pokolenie próbuje dorównać arcydziełom tej sztuki przetwarzania ogórka w smakołyk.
Z jednej strony kiszenie pozwala na naturalne konserwowanie i na przedłużanie trwałości ogórków co gwarantuje do nich dostęp również w długie zimowe wieczory. Z drugiej strony to był i jest element jednoczący rodzinę i czynność społeczna – wspólne zbieranie a następnie kiszenie. Pomimo tego, że metoda jest prosta i stosowana w całej Polsce, to w wielu miejscach, regionach, obszarach wykształtowały się lokalne rozwiązania lub też kiszenia nabrało dużo większego znaczenia społecznego, gospodarczego lub kulturowego. Lokalne rozwiązania mogą dotyczyć odmian wykorzystywanych do kiszenia, składu przypraw i dodatków, temperatury kiszenia czy sposobu przechowywania. W konsekwencji różny jest skład mikrobioty bakteryjnej, różna kwasowość, preferowany różny stopień ukiszenia a co za tym idzie zmieniają się nasze odczucia i doznania smakowe. Niektóre regiony mają taką specyfikę, taką kombinację stosowanej technologii w połączeniu z lokalnymi warunkami środowiskowymi, że ogórki kiszone stamtąd to po prostu arcydzieło.
I tu w tym miejscu chcieliśmy zaprosić wszystkich do małej wsi Kruszewo w gminie Choroszcz w województwie podlaskim. W 2025 r. zorganizowano i obchodzono tu 26 edycję Ogólnopolskiego Dnia Ogórka w Kruszewie. To warzywo i proces jego kiszenia jest tak ważny dla regionu, że od 2000 r. organizowane jest święto Kruszewskiego Ogórka Herbowego.
Badając specyfikę i związek tego produktu z regionem a także jego renomę podczas tego święta zorganizowano badania ankietowe. Ankieta została wypełniona przez prawie 800 osób. I co wyszło?
Wyszło, ze ludzie doskonale znają produkt i nieraz o nim słyszeli. Aż 83,2% zaznaczyło odpowiedź: „słyszałem nazwę „ogórek kruszewski” już w dzieciństwie i nie jest ona dla mnie nowa” lub, iż pierwszy raz usłyszało o „ogórku kruszewskim” w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Tylko 4,4% ankietowanych spotkało się z „kruszewskim ogórkiem” po raz pierwszy w ciągu ostatniego tygodnia.
Wyszło również, że znany jest ze swojej wyjątkowości i niepowtarzalnych cech. Dla 89% jest to wybitny, niepowtarzalny, specyficzny i unikalny ogórek kiszony, lepszych nie jadłem/jadłam lub też bardzo dobry ogórek kiszony. 82,6% osób zgadza lub całkowicie się zgadza ze stwierdzeniem, iż „ogórek kruszewski” jest jaśniejszy niż inne ogórki kiszone, 86,4% twierdzi, iż jest bardziej kruchy, chrupki niż inne ogórki kiszone a 79,5% stało na stanowisku, iż „ogórek kruszewski” jest bardziej zwarty niż inne ogórki kiszone i nie jest pusty w środku.
Co sprawia, że „ogórek kruszewski” jest taki niepowtarzalny? Jakie praktyki powodują, że od ćwierć wieku organizuje się tu ogórkowe święto? Co wyjątkowego jest w tym regionie, że przyjeżdżają tu ludzie z całego Podlasia aby kupić ogórki? O tym będzie w następnym odcinku.
Więcej: https://www.choroszcz.pl/pl/aktualnoci/kruszewo-znow-stalo-sie-stolica-ogorka-1.html
PS. Gorące podziękowania dla Pana Roberta Wardzińskiego Burmistrza Choroszczy wraz z całym zespołem za wsparcie przy organizacji badania 😊